Artikutza

Nahiz eta 1919.urtetik aurrera Donostiako Udaletxearen jabego pribatua izan, Goizuetako lurretan kokatutako barrutia da Artikutza. 3700 ha-ko azalera duen Iberiar Penintsula osoko eskualde euritsuena da eta Euskal Herriko lur eremu zaharrenetarikoa da.

Artikutzaren historiaren isla diren aztarnak aurki ditzakegu han-hemenka. Historiaurreko giza-aztarnak ehorzketa erritoekin erlazionatutako egiturak dira gehienbat: trikuharriak, harrespilak eta tumuluak. XIII. mendetik XIX. mendera, aldiz, barruti osoa Orreagako Santa Maria Kolejiata Errealaren eskuetan egon zen. Gaur egun, garai haietako ehun mugarritik gora mantentzen dira, orduko jabegoa zeinena zen argi uzteko. Ikazkinak, karobigileak, artzainak eta burdingileak lur hauek ustiatu zituzten. XIX. mendean, aldiz, Mendizabal eta Esparteroren desamortizazioaren ondoren, barrutia esku pribatuetara pasa zen. Baliabide naturalen gehiegizko ustiaketa zela eta, XX. mende hasieran basoen egoera tamalgarria izatera iritsi zen. 1919an Donostiako Udalak 3.200.000 pezetaren truke (19.233 € inguru) erosi zuen barrutia bertako ura jasotzeko. Udalak dirutza utzi zuen oihanaren berreskuratze lanetan, milaka zuhaitzen landaketak eta kudeaketa egoki batek basoa oso ondo berritu eta indartzea ahalbidetu zuen. Mende erdialdean, Enobietako urtegia eraiki zen donostiarren ur-hornikuntzarako.

Mikroklima berezia eta hezetasun maila altua dela eta, Artikutzan landare espezie ugari nahasten dira: pagoak, haritzak, haginak, urkiak, pinuak, alertzeak; goroldioak; onddoak; edota likenak. Bertan bizi diren animalien zerrenda ere luzea da, besteak beste: amuarrainak, igelak, suge eta bestelako narrastiak eta hegazti eta ugaztun ugari (buztangorriak, arranoak, hontzak, okilak, azeriak, basakatuak, orkatzak, satitsuak, etab.).

 

NOLA IRITSI ARTIKUTZARA

Egun, Donostiako Udalak barrutira sartzeko baimenak autoa sartzeko soilik eskatu behar dira. Oinezkoentzat sarrera librea da. Bizikletaz ere sar daiteke, baina urtegiari bira eta Elamara iristen den pista soilik erabiliaz. Abuztuak 28an, San Agustin eguna, Artikutzara sarrera irekia izaten da eta bertan erromeria ospatzen da.

  • Artikutzara iristeko, Oiartzuneko Altzibar eta Karrika auzoak zeharkatuz, Bianditzeko lepotik (711m) barna Eskax-eko atezaindegira heltzen den errepide luze (13 Km) bat dugu (GI-3631). Bertan, autoa uzteko parking txiki bat dago. Artikutzako auzoan autoa sartzeko baimena eskatzea ezinbestekoa da.
  • Artikutzako barrutira Goizuetatik pista bat ere badago, Arriurdiñetako atakara eramaten duena. Sarrera hau beti itxia dago, baina autoa bertan utzi eta oinez igarotzeko aukera badago.
  • Hirugarren aukera inguruko herrietatik oinez abiatzea da. Distantziei dagokienean, Goizueta eta Zubieta 10 Km-ra daude, Aranaz 9,5 Km-ra eta Lesaka 10,5 Km-ra.

INFORMAZIO PRAKTIKOA